Balakanda Sarga 30 – bālakāṇḍa triṁśaḥ sargaḥ
|| yajñarakṣaṇam ||
atha tau dēśakālajñau rājaputrāvarindamau |
dēśē kālē ca vākyajñāvabrūtāṁ kauśikaṁ vacaḥ || 1 ||
bhagavan śrōtumicchāvō yasminkālē niśācarau |
saṁrakṣaṇīyau tau brahmannātivartēta tat kṣaṇam || 2 ||
ēvaṁ bruvāṇau kākutsthau tvaramāṇau yuyutsayā |
sarvē tē munayaḥ prītāḥ praśaśaṁsurnr̥pātmajau || 3 ||
adya prabhr̥ti ṣaḍrātraṁ rakṣataṁ rāghavau yuvām |
dīkṣāṁ gatō hyēṣa munirmaunitvaṁ ca gamiṣyati || 4 ||
tau ca tadvacanaṁ śrutvā rājaputrau yaśasvinau |
anidrau ṣaḍahōrātraṁ tapōvanamarakṣatām || 5 ||
upāsāṁ-cakraturvīrau yattau paramadhanvinau |
rarakṣaturmunivaraṁ viśvāmitramarindamau || 6 ||
atha kālē gatē tasminṣaṣṭhē:’hani samāgatē |
saumitrimabravīdrāmō yattō bhava samāhitaḥ || 7 ||
rāmasyaivaṁ bruvāṇasya tvaritasya yuyutsayā |
prajajvāla tatō vēdiḥ sōpādhyāyapurōhitā || 8 ||
sadarbhacamasasrukkā sasamitkusumōccayā |
viśvāmitrēṇa sahitā vēdirjajvāla sartvijā || 9 ||
mantravacca yathānyāyaṁ yajñō:’sau sampravartatē |
ākāśē ca mahān śabdaḥ prādurāsīdbhayānakaḥ || 10 ||
āvārya gaganaṁ mēghō yathā prāvr̥ṣi nirgataḥ |
tathā māyāṁ vikurvāṇau rākṣasāvabhyadhāvatām || 11 ||
mārīcaśca subāhuśca tayōranucarāśca yē |
āgamya bhīmasaṅkāśā rudhiraughamavāsr̥jan || 12 ||
sā tēna rudhiraughēṇa vēdīṁ tāmabhyavarṣatām |
dr̥ṣṭvā vēdiṁ tathābhūtāṁ sānujaḥ krōdhasamyutaḥ || 13 ||
sahasā:’bhidrutō rāmastānapaśyattatō divi |
tāvāpatantau sahasā dr̥ṣṭvā rājīvalōcanaḥ || 14 ||
lakṣmaṇaṁ tvātha samprēkṣya rāmō vacanamabravīt |
paśya lakṣmaṇa durvr̥ttānrākṣasānpiśitāśanān || 15 ||
mānavāstrasamādhūtānanilēna yathā ghanān |
[* adhikapāṭhaḥ –
kariṣyāmi na sandēhō nōtsahē hantuṁ īdr̥śān |
ityuktvā vacanaṁ rāmaścāpē sandhāya vēgavān |
*]
mānavaṁ paramōdāramastraṁ paramabhāsvaram || 16 ||
cikṣēpa parama kruddhō mārīcōrasi rāghavaḥ |
sa tēna paramāstrēṇa mānavēna samāhitaḥ || 17 ||
sampūrṇaṁ yōjanaśataṁ kṣiptaḥ sāgarasamplavē |
vicētanaṁ vighūrṇantaṁ śītēṣubalapīḍitam || 18 ||
nirastaṁ dr̥śya mārīcaṁ rāmō lakṣmaṇamabravīt |
paśya lakṣmaṇaśītēṣuṁ mānavaṁ manusaṁhitam || 19 ||
mōhayitvā nayatyēnaṁ na ca prāṇairviyujyatē |
imānapi vadhiṣyāmi nirghr̥ṇānduṣṭacāriṇaḥ || 20 ||
rākṣasānpāpakarmasthānyajñaghnānpiśitāśanān |
[* ityuktvā lakṣmaṇaṁ cāśu lāghavaṁ darśayan iva | *]
saṅgr̥hyāstraṁ tatō rāmō divyamāgnēyamadbhutam || 21 ||
subāhūrasi cikṣēpa sa viddhaḥ prāpatadbhuvi |
śēṣānvāyavyamādāya nijaghāna mahāyaśāḥ || 22 ||
rāghavaḥ paramōdārō munīnāṁ mudamāvahan |
sa hatvā rakṣasānsarvānyajñaghnānraghunandanaḥ || 23 ||
r̥ṣibhiḥ pūjitastatra yathēndrō vijayē purā |
atha yajñē samāptē tu viśvāmitrō mahāmuniḥ |
nirītikā diśō dr̥ṣṭvā kākutsthamidamabravīt || 24 ||
kr̥tārthō:’smi mahābāhō kr̥taṁ guruvacastvayā |
siddhāśramamidaṁ satyaṁ kr̥taṁ rāma mahāyaśaḥ || 25 ||
[* sa hi rāmaṁ praśasyaivaṁ tābhyāṁ sandhyāmupāgamat | *]
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē bālakāṇḍē triṁśaḥ sargaḥ || 30 ||
